Hayley King, een lesbische moeder uit het VK, wist altijd al dat ze een van de eerste baby’s ter wereld was die is geboren met behulp van IVF-behandeling. Het was een gevierd verhaal, iets om trots op te zijn.
“Maar wat ik niet wist – en wat ik helaas ontdekte tijdens een familieruzie in 2015 – was dat mijn vader niet mijn biologische vader is.”
Toen zij werd verwekt, adviseerden zorgprofessionals ouders om hun kinderen niet te vertellen dat ze via donatie waren verwekt, in de veronderstelling dat dit het beste was voor het gezin. Tegenwoordig weten we beter en wordt ouders aangeraden om vanaf jonge leeftijd open te zijn naar hun kinderen.
“Het was levensveranderend om erachter te komen. Het was een enorme schok en het zorgde ervoor dat ik veel dingen die ik over mezelf dacht opnieuw ging beoordelen. Dingen die ik had toegeschreven aan mijn vader die mij heeft opgevoed,” zegt Hayley, en vervolgt:
“Je kijkt in de spiegel en weet niet helemaal wie er terugkijkt. Dat was een onrustige tijd voor mij. Het was een enorme schok om het zo laat in mijn leven te ontdekken.”
Luister hier naar aflevering 2 van ‘Via donatie verwekt’:
Hayleys ouders deden wat zij dachten dat juist was volgens de norm van die tijd. Ouders die tegenwoordig met behulp van donorsperma kinderen krijgen, krijgen heel ander advies van professionals.
Lise Kramer is psychotherapeut, gespecialiseerd in donorgezinnen. Volgens haar is het nooit te vroeg om het een kind te vertellen.
“Je kunt het verhaal al beginnen als het kind in je buik zit,” zegt Lise Kramer.
Natuurlijk moet je rekening houden met de leeftijd van het kind en wat het kan begrijpen.
Lees onze volledige gids over hoe je op elke leeftijd met je kind over donorconceptie kunt praten.
Geheimen in gezinnen zijn extreem ongezond. Wat kinderen niet weten, zal hen pijn doen.
En naarmate het kind opgroeit, kan het nieuwe vragen hebben.
“Waar we op moeten letten is dat we het kind precies genoeg vertellen – dan komt het kind vanzelf terug met meer vragen, mits wij als ouders die openheid stimuleren,” zegt Lise Kramer.
Ze raadt aan om specifiek te zijn wanneer je donorconceptie met je kind bespreekt.
“Hoe specifieker en minder ‘magisch’ we het conceptieverhaal kunnen maken, hoe beter. Te veel magie rond het conceptieverhaal laat kinderen verward achter. Graag geen ooievaars!” zegt ze.
Nete, een jonge vrouw uit Denemarken, heeft drie neven/nichten die geadopteerd zijn. Toen ze 7 was, had ze daar vragen over.
“Mijn moeder zag de kans om zowel enkele van die vragen te beantwoorden als mij te vertellen dat mijn ouders ook hulp nodig hadden om kinderen te krijgen. Toen heeft ze me verteld hoe ik verwekt ben,” zegt ze.
Haar ouders wisten al vóór haar geboorte dat ze het haar wilden vertellen.
“Maar toen ik verwekt werd, kregen ze geen informatie over hoe en wanneer je het vertelt. Dus dachten ze dat ze het perfecte moment moesten vinden. Maar er ís geen perfect moment,” zegt Nete.
Voor haar was de onthulling geen schok en niets dat haar identiteit aan het wankelen bracht.
“Ik vond het eigenlijk iets cools. Voor mij was het iets positiefs.”
Lærke, ook een jonge Deense vrouw die met behulp van een spermadonor is verwekt, was iets ouder dan Nete toen ze het ontdekte. Maar de onthulling paste goed bij haar gezinsbeeld. Ze wist dat haar vader geadopteerd was. Haar ouders scheidden toen ze jong was, en ze kreeg een hechte band met haar stiefvader.
“Ik was 11 toen mijn moeder het me vertelde. Ik herinner het me nog goed. Niet wat ze zei, maar ik weet nog dat we daar zaten en ik weet nog wat ik antwoordde: oh, dat wist ik al.”
Ze kan niet precies uitleggen hoe ze het wist, maar het hielp dat ze al begreep dat je meerdere ouderfiguren in je leven kunt hebben.
“Of misschien komt het doordat ik rood haar en sproeten heb en geen van mijn ouders dat heeft,” zegt ze.
Hayley, die als volwassene ontdekte dat ze via donatie is verwekt, kreeg later zelf kinderen met behulp van donorsperma. Zij en haar vrouw hebben het tot prioriteit gemaakt om zo open mogelijk naar hun kinderen te zijn.
“Ik ben een lesbische vrouw en kwam uit de kast toen ik 18-19 was. Wat ik van die ervaring heb geleerd is: als je iets verbergt, wordt het iets om je voor te schamen,” zegt ze.
“Er waren veel overeenkomsten tussen via donatie verwekt zijn en als lesbische vrouw proberen dat deel van mezelf te verbergen. De thema’s schaamte, verbergen, geheimen, een dubbel leven leiden – al die dingen waren heel vergelijkbaar.”
Het ideaal is dat ze zich niet kunnen herinneren dat het hen ooit is verteld.
Psychotherapeut Lise Kramer is het daarmee eens.
“Geheimen in gezinnen zijn extreem ongezond. Wat kinderen niet weten, zal hen pijn doen,” zegt ze.
Zelfs als het geheim niet onthuld wordt, sijpelt het op de een of andere manier het gezinssysteem binnen.
“Het geeft kinderen het gevoel dat er iets mis is hier – en dat dat wel aan hén zal liggen. Zo wordt het een innerlijk gevoel van ‘fout’ zijn, wat niet gezond is voor het kind, en het zorgt voor bepaalde onzekerheden. Dus geheimen in gezinnen, wat ze ook zijn, zijn gewoon ongezond,” zegt ze.
Voor Hayley heeft de manier waarop zij haar donorconceptie ontdekte, grote invloed gehad op haar ouderschap.
“Eén ding waar ik als ouder heel gepassioneerd over ben, is dat ik niet wil dat onze kinderen het gevoel hebben dat ze ook maar íets van zichzelf moeten verbergen. En daar valt donorconceptie ook onder,” zegt ze, en vervolgt:
“Het ideaal is dat ze zich niet kunnen herinneren dat het hen ooit is verteld.”
Deze blogpost is gebaseerd op aflevering 2 van de podcast ‘Via donatie verwekt – Verhalen van kinderen en ouders’.
Aflevering 3 gaat over hoe je omgaat met reacties uit je omgeving. Luister hier naar aflevering 3:
